Blog
Eski .NET Framework Uygulamasını .NET 10'a Taşımak: Ne Zaman, Nasıl?
Yıllardır çalışan .NET Framework uygulamanızı .NET 10'a taşımak mantıklı mı? Kademeli geçiş, zor noktalar ve iş sürekliliği üzerine sahadan notlar.
Pek çok firmanın merkezinde, yıllar önce yazılmış ve hâlâ her sabah açılan bir .NET Framework uygulaması var. Siparişler onun üzerinden geçiyor, faturalar ondan çıkıyor, personel ekranlarını ezbere biliyor. Yazan geliştirici çoktan başka bir işe geçmiş, ama uygulama yerinde duruyor.
Bu uygulamalar genellikle bozuk değildir. Sorun, etraflarındaki dünyanın ilerlemiş olması. Yeni bir geliştirici bulmak zorlaşıyor, kullanılan kütüphaneler güncelleme almıyor, sunucu Windows'a mahkûm kalıyor ve koda yapılan her dokunuş biraz daha ürkütücü hâle geliyor.
Yöneticiler için kısa not: Taşıma bir yazılım projesinden çok bir iş sürekliliği projesidir. Doğru yapıldığında kullanıcılar değişikliği neredeyse fark etmez. Her şeyi baştan tek seferde yeniden yazmak en riskli yoldur; parça parça geçiş çoğu durumda daha güvenlidir. Ve her uygulamanın taşınması gerekmez.
Neden taşımak isteyesiniz
.NET Framework 4.8.x hâlâ Windows'un bir parçası olarak destekleniyor, yani uygulamanız yarın sabah çalışmayı bırakmayacak. Ama bu sürüm artık yeni özellik almıyor ve Microsoft'un bütün yatırımı modern .NET tarafında. Kasım 2025'te yayımlanan .NET 10, uzun süreli destek (LTS) sürümü. Önümüzdeki birkaç yıl için hedef almaya en uygun platform bu.
Taşımanın somut getirileri kabaca şunlar:
- Performans. Modern .NET'in her sürümü ciddi performans iyileştirmeleriyle geldi; aynı iş yükü genellikle daha az sunucu kaynağıyla çalışıyor. Son sürümdeki değişiklikleri .NET 10 performans iyileştirmeleri yazımızda derlemiştik.
- Linux ve konteyner. Uygulama Linux sunucuda, Docker içinde çalışabilir hâle gelir. Windows Server lisansına bağımlılık azalır, barındırma seçenekleri genişler.
- Güvenlik. Eski uygulamalarda asıl açık çoğu zaman çatının kendisinde değil, yıllardır güncellenmemiş üçüncü taraf paketlerdedir. Taşıma bu paketlerin hepsini masaya yatırmayı zorunlu kılar.
- Ekip. Yeni yetişen bir geliştirici Web Forms'u hiç görmemiş olabilir. Modern .NET ile çalışacak insan bulmak çok daha kolay.
Ne zaman taşımamalı
Bunu söyleyen yazılım firması azdır, ama söyleyelim: bazı uygulamaları taşımak, paranın ve emeğin iyi bir kullanımı değil.
- Uygulama bir iki yıl içinde tamamen emekliye ayrılacaksa.
- İç ağda çalışan, dışarıya açık olmayan, yılda bir değişiklik görmeyen küçük bir araçsa.
- İş süreci zaten değişiyor ve uygulamanın yerine hazır bir ürün almak gündemdeyse.
Bu durumlarda sunucuyu güncel tutmak, yedekleri sağlama almak ve uygulamayı dış dünyadan yalıtmak yeterli olabilir. Taşıma kararını yeni teknoloji heyecanıyla değil, uygulamanın önümüzdeki beş yıldaki rolüne bakarak verin.
Adım adım: kademeli geçiş nasıl işler
Bizim tercih ettiğimiz yöntem, yazılım dünyasında "strangler fig" adıyla bilinen kademeli geçiş. Adını, konak ağacı zamanla saran ve sonunda onun yerini alan bir incir türünden alıyor. Eski uygulamanın önüne bir yönlendirme katmanı konur. Yeni yazılan her ekran ya da servis yeni uygulamada çalışır, geri kalan istekler eski uygulamaya gider. Zamanla eskinin payı küçülür ve bir gün tamamen kapanır.
- Envanter çıkarın. Uygulamanın modüllerini, kullandığı paketleri, bağlandığı veritabanlarını, dış servisleri, zamanlanmış görevleri ve Windows'a özgü bağımlılıkları listeleyin. Sürprizlerin çoğu bu aşamada ortaya çıkar ve burada çıkması, canlıda çıkmasından çok daha iyidir.
- İş kurallarını yazıya dökün. Eski kodun içinde, kimsenin tam hatırlamadığı ama işin etrafında döndüğü kurallar vardır: bir indirimin hangi koşulda uygulandığı, bir raporun neden ayın belirli bir gününde kesildiği. Bunları kullanıcılarla konuşarak belgeleyin, mümkünse otomatik testlere çevirin.
- Paylaşılan kodu ayırın. İş mantığı içeren sınıf kütüphanelerini, eski ve yeni uygulamanın birlikte kullanabileceği hâle getirin. İki uygulamanın bir süre yan yana yaşayabilmesi buna bağlı. Katmanları ayırırken izlediğimiz ilkeleri temiz mimari üzerine yazdığımız yazıda anlatmıştık.
- Yönlendirme katmanını kurun. Yeni ASP.NET Core uygulaması öne geçer ve henüz taşınmamış adresleri bir ters vekil sunucu üzerinden eski uygulamaya iletir. Microsoft'un YARP kütüphanesi bu iş için sık kullanılır. Kullanıcı tek bir uygulama görür.
- Modül modül taşıyın. Bağımlılığı az olan, sık kullanılan ya da değişiklik talebi yoğun olan bölümlerden başlayın. Her modül canlıya çıktığında eski taraftaki karşılığı devre dışı bırakılır.
- Eski uygulamayı kapatın. Son modül de taşındığında yönlendirme sadeleşir ve eski sunucu kapatılır. Bu adımı atlamayın. İki sistemi süresiz birlikte işletmek, taşımanın getirdiği faydayı yer bitirir.
İşin zor kısımları
Web Forms ekranları
Web Forms modern .NET'te yok ve ASPX sayfalarını tek tıkla dönüştüren bir araç da yok. Bu ekranlar Razor Pages, MVC ya da Blazor ile yeniden yazılır. İyi haber şu: arkasındaki iş mantığı ayrıldıktan sonra çoğu ekran beklenenden hızlı yeniden yazılıyor. Kötü haber de şu: o iş mantığı çoğunlukla code-behind dosyalarına gömülü ve asıl emek onu ayıklamaya gidiyor.
Veritabanı ve veri erişimi
Veritabanının kendisini taşımak gerekmez; SQL Server olduğu yerde kalabilir. Değişen, ona erişen kod. Entity Framework 6 kullanan uygulamalar geçiş döneminde EF6'yı modern .NET üzerinde de çalıştırabilir, EF Core'a geçiş ayrı ve sonraki bir adım olarak planlanabilir. EDMX tabanlı modeller, saklı yordamlara gömülmüş iş mantığı ve DataSet ile yazılmış eski veri katmanları ise daha fazla emek ister.
Kimlik doğrulama
En çok sürprizin çıktığı yer burası. Eski uygulama Forms Authentication, eski Membership altyapısı ya da OWIN tabanlı ASP.NET Identity kullanıyor olabilir. Kullanıcıların şifrelerini yeniden belirlemek zorunda kalmaması için mevcut parola özetlerinin yeni sistemde doğrulanabilmesi gerekir ve bu bazen özel bir doğrulama katmanı yazmayı gerektirir.
Geçiş döneminde iki uygulamanın aynı oturumu tanıması da ayrıca çözülmesi gereken bir konu. Kullanıcı eski ekrandan yeni ekrana geçtiğinde yeniden giriş yapmak zorunda kalmamalı. Microsoft'un System.Web uyumluluk adaptörleri tam da bu tür senaryolar için geliştirildi.
Windows'a bağlı parçalar
Hedef Linux ise Windows kayıt defterine, COM bileşenlerine, System.Drawing ile yapılan görüntü işlemeye ya da sunucuda kurulu bir Office'e bağlı kodların alternatifini bulmak gerekir. Taşımanın en uzun kalemi de genelde bu parçalardır. WCF servisleri için de benzer bir durum var: sunucu tarafı modern .NET'te doğrudan desteklenmiyor. Topluluğun sürdürdüğü CoreWCF ile devam etmek ya da servisleri REST veya gRPC'ye çevirmek seçenekler arasında.
Sık karşılaştığımız bir tablo üzerinden
Somut bir örnekle anlatalım. Bize gelen taşıma taleplerinde sık gördüğümüz yapı şuna benziyor: Web Forms ile yazılmış bir sipariş ve stok uygulaması, arkasında bir SQL Server veritabanı, birkaç Excel çıktısı veren rapor ekranı, her gece çalışan bir Windows zamanlanmış görevi ve bayilerin bağlandığı eski bir SOAP servisi.
Böyle bir uygulamada ilk olarak dışarıya açılan kısımlara dokunuruz. Bayilerin kullandığı servis modern bir API olarak yeniden yazılır, eski servis bir süre ona yönlendirilerek ayakta tutulur. Gece çalışan görev, uygulamanın içindeki bir arka plan servisine taşınır ve Windows'a bağımlılık bir adım azalır.
Ardından en çok kullanılan ekranlar sırayla yeni tarafa geçer. Rapor ekranları sona kalır; az kullanılırlar ama iş kuralı açısından en yoğun yerlerdir. Veritabanına bu süreçte neredeyse hiç dokunulmaz. Son modül de taşındığında uygulama Linux üzerinde, bir konteyner içinde çalışabilir hâle gelmiş olur.
Bu tür bir projenin süresini ve maliyetini ekran sayısından çok, iş mantığının ne kadar dağınık olduğu, test bulunup bulunmadığı, Windows'a bağlı kaç parça olduğu ve kaç dış sisteme bağlanıldığı belirler. Aynı büyüklükteki iki uygulamanın taşıma bütçesinin birbirinden çok farklı çıkması bu yüzden şaşırtıcı değil.
İş sürekliliği: kullanıcı ne görmeli
İyi bir taşımada kullanıcılar bir sabah kendilerini yepyeni bir sistemin önünde bulmaz. Gerektiğinde her modül kısa bir süre eski sürümle paralel çalışır ve sonuçlar karşılaştırılır. Canlıya çıkışlar ay sonu kapanışı, sezon başı gibi yoğun dönemlerden uzak planlanır.
Her adımın bir geri dönüş planı olur. Yeni modülde beklenmedik bir sorun çıkarsa, yönlendirme tek bir ayar değişikliğiyle eski uygulamaya çevrilebilir. Kademeli yaklaşımın en sevdiğimiz yanı da bu: tek seferlik büyük geçişlerde geri dönüş pratikte mümkün değildir, parça parça ilerlerken ise her gün mümkündür.
Taşıma riskini artıran işaretler
Aşağıdakilerden birkaçı sizin uygulamanızda da varsa, takvimi ve bütçeyi buna göre genişletmek gerekir:
- Uygulamada hiç otomatik test yok ve iş kurallarını bilen kişi artık firmada değil.
- İş mantığının önemli bir kısmı saklı yordamlarda ya da ASPX sayfalarının arkasında duruyor.
- Kaynak kodun bir kısmı kayıp ya da canlıda çalışan sürümle elinizdeki kod birebir aynı değil.
- Artık geliştirilmeyen, kaynak kodu elinizde olmayan ticari bileşenler kullanılıyor. Eski raporlama ve arayüz kütüphaneleri bunun en sık görülen örnekleri.
- Aynı veritabanını birden fazla uygulama doğrudan kullanıyor.
- Uygulama Windows'a özgü özelliklere ya da sunucuda kurulu başka yazılımlara bağımlı.
- Taşıma sürerken aynı ekipten yeni özellikler de bekleniyor.
Son maddeyi küçümsemeyin. Taşımayı ve yeni özellik geliştirmeyi aynı takvime sıkıştırmak ikisini de yavaşlatır. Geçiş sürerken gelen yeni istekleri mümkün olduğunca yeni tarafta karşılamak çok daha sağlıklı.
Uygulamanızın taşınmaya değip değmediğini anlamak için büyük bir projeye girmeniz gerekmiyor. Kısa bir envanter ve kod incelemesi, hangi yolun mantıklı olduğunu büyük ölçüde ortaya koyar. Bu ilk değerlendirmeyi birlikte yapmak isterseniz özel yazılım geliştirme sayfamızdan bize ulaşın; önce mevcut sistemi anlayalım, taşıma kararını sonra verelim.
İyi bir taşıma projesi, bittiğinde kullanıcıların "bir şey mi değişti?" diye sorduğu projedir.
